Emocje towarzyszą ludziom od wieków. Są ich nieodłączną częścią. Odczuwamy je starając się o pracę, tuż przed ważnym egzaminem, oglądając filmy, tracąc bliską osobę, gdy zdarzenia idą nie po naszej myśli, ale także wygrywając konkurs, domykając projekt w pracy, spotykając się z przyjaciółmi i w wielu innych sytuacjach. Nie wszystkie emocje są dla nas przyjemne, lecz czy to oznacza, że są złe?

Czym są emocje?

Emocje są intensywnymi, krótkotrwałymi reakcjami na konkretne bodźce, zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne i mają charakter wielowymiarowy.  Obejmują ocenę poznawczą (interpretację zdarzenia – np. lęk), reakcję fizjologiczną (neurochemiczne zmiany w mózgu, zmiany w ciele i na twarzy – np. napięcie mięśni, przyspieszone tętno, zwiększona potliwość) i reakcję behawioralną – czyli popychają nas do konkretnego działania.

Ludzie rodzą się ze zdolnością odczuwania podstawowych emocji takich jak radość, smutek, strach,  wstręt  czy złość. Każda z tych emocji pełni specyficzną funkcję i ma swoje unikalne znaczenie w kontekście przetrwania i adaptacji. Oprócz emocji podstawowych, doświadczamy również bardziej złożonych stanów emocjonalnych, które często są mieszanką kilku prostszych emocji. Przykładami emocji wtórnych są m.in. zazdrość, poczucie winy, wstyd,  duma, wdzięczność, czy uraza.

Po co nam emocje?

Wielu ludzi zastanawia się, czy emocje są potrzebne, szczególnie te nieprzyjemne. Wolelibyśmy nie czuć stresu, żalu, czy smutku. Jednak są powody, by emocje towarzyszyły nam w życiu. Mają one funkcję informacyjną. Są wyznacznikiem tego, jak się w danej chwili czujemy i jakie jest to, co nas otacza.

Strach pozwala nam odpowiednio zareagować w sytuacji zagrożenia – np. zacząć uciekać, bronić się czy krzyczeć w celu wezwania pomocy.

Złość może informować nas o tym, że nasze granice są przekraczane lub coś stoi nam na drodze i utrudnia osiągnięcie wyznaczonego celu.

Smutek pomaga pogodzić się z trudnym lub traumatycznym wydarzeniem, takim jak np. porażka, śmierć bliskiej osoby, utrata pracy czy rozstanie. Pozwala również zakomunikować innym osobom, że czujemy się z ich powodu zranieni, rozczarowani czy niesprawiedliwie potraktowani.

Radość napędza nas do działania. Wskazuje to, co lubimy, czego chcemy i do czego dążymy.

Każdego z nas mogą cieszyć, smucić lub złościć inne rzeczy. To kwestia indywidualna, jednak dzięki uczuciom każdy może dostać zbiór informacji o sobie, jeśli tylko się im przyjrzy, dlatego nie dzielimy emocji na te dobre i te złe. Mogą być przyjemne i nieprzyjemne, ale pamiętajmy, że nawet one nie są czymś złym, czego natychmiast trzeba się pozbyć.

 

Problemy w przeżywaniu – tłumienie emocji

Ludzie często obawiają się swoich uczuć, ponieważ uważają, że będą one trwać w nieskończoność lub że wyrażając je zostaną niezrozumiani, a w konsekwencji odrzuceni. Za tą obawą kryje się przekonanie, że emocje mają długi czas trwania, a przeżywane często mogą się utrwalać.  Tymczasem emocja jest jak fala – przypływa, osiąga swój szczyt i opada – zwykle szybciej niż przypuszczamy, ponieważ trwa od kilku sekund do kilku minut.

Innym powodem jest chęć uniknięcia bólu emocjonalnego – stłumienie emocji może działać jako mechanizm obronny, który pozwala nie konfrontować się z trudnymi uczuciami. Ludzie mogą tłumić emocje także z lęku przed tym, że ich pełne przeżycie przytłoczy ich lub zdezorganizuje codzienne funkcjonowanie.

Pozwolenie sobie na odczuwanie emocji i próba ich zrozumienia może być pierwszym krokiem do zmiany niefunkcjonalnych zachowań.

 

Trudne emocje – których boisz się przeżywać

Każda emocja niesie ze sobą określone informacje, a trudne emocje sygnalizują nam, że coś ważnego dzieje się w naszym życiu i wymaga naszej uwagi. Tymczasem  już we wczesnym dzieciństwie, jesteśmy uczeni  często przez swoich rodziców lub innych dorosłych, aby pewnych uczuć nie wyrażać .

Jedną z takich emocji jest złość. Od dzieci  oczekuje się, aby były grzeczne, nie złościły się. Do dziewczynek mówi się: „złość piękności szkodzi” . Czasami dorośli mogą reagować obrażaniem się bądź innym rodzajem karania, gdy dziecko się gniewa. W taki sposób dziecko uczy się, że złość jest zła i że nie warto jej wyrażać.

Podobnie może się dziać ze smutkiem. „Nie mazgaj się”, „nie ma o co płakać” to komunikaty, które niosą w sobie przekaz, że smutek czy płacz są wyrazem słabości, której nie warto pokazywać i która powinna być raczej powodem do wstydu.

„Chłopaki nie płaczą” albo „dziewczynie nie wypada…” to slogany, które kodujemy w naszych schematach myślenia. Na ich podstawie konstruujemy zasady na życie, wedle których „mężczyzna nie może okazywać słabości”, a „kobieta powinna być powściągliwa”.

Te nieświadomie zasady  wyznaczają nasze cele i oczekiwania wobec siebie.  Przestajemy wyrażać pewne emocje, aby uzyskać akceptację. Tymczasem odczuwanie nie jest niczym złym.

Wszystkie emocje są naturalną częścią ludzkiego doświadczenia i mają prawo istnieć. Próby zaprzeczania emocjom czy ich tłumienia zazwyczaj prowadzą do ich nasilenia i przedłużenia.

 

Jak przestać tłumić emocje 

Emocje nie są naszymi wrogami, ale przewodnikami – jeśli nauczymy się ich słuchać – mogą prowadzić nas ku  głębszym relacjom, mądrzejszym decyzjom oraz lepszemu życiu.

Zwykle boimy się dyskomfortu związanego z odczuwaniem takich emocji jak złość, lęk czy zazdrość. Czasem boimy się, że nie wytrzymamy  intensywności emocji. Tymczasem każdy z nas może wyrobić w sobie tolerancję przeżywania emocji, umiejętność przetrwania ich i wsłuchania się w swoje potrzeby.

 

Jak sobie radzić z trudnymi emocjami

Nawet silny lęk przeminie i nie wyrządzi nam krzywdy. Gdy go czujesz- Odczekaj- Pozwól mu przez chwilę trwać w tobie, jak fali, która wzbiera. Wytrzymaj to napięcie.

Nie musisz uciekać od lęku – „zajadać” go, by zrównoważyć odczucie lęku przyjemnością jedzenia, nie musisz go „zapijać” alkoholem, który na chwilę poprawi nastrój bądź stosować inną strategię, która odsunie Cię od emocji, ale nie pozwoli jej zrozumieć.

Dojrzałą strategią kontrolowania emocji nie jest  ich unikanie, zaprzeczanie ich obecności czy tłumienie. Niedojrzałym będzie też bierne poddawanie się impulsom i ekspresja każdego stanu nie licząca się z konsekwencjami społecznymi. Jaka jest więc zdrowa strategia radzenia sobie z trudnymi emocjami? Zdrowe przeżywanie emocji polega na ich rozpoznaniu, zaakceptowaniu i wyrażeniu w konstruktywny sposób.

 

Sposoby radzenia sobie z emocjami

Cierpliwie rozwijaj kompetencje emocjonalne każdego dnia. Bądź cierpliwy, bo praca nad emocjami to proces.

1. Naucz się rozpoznawać sygnały –obserwuj swoje ciało i jego reakcje (np. rumieńce, przyspieszone bicie serca). Właściwe odczytanie tych znaków umożliwi poprawne nazwanie pojawiającej się emocji i poprawne zareagowanie na nią.
2. Akceptuj wszystkie swoje emocje- pozwól sobie na ich pełne odczuwanie.
3. Praktykuj uważność – obserwuj emocje bez natychmiastowego reagowania.
4. Dbaj o regularne odczuwanie emocji pozytywnych – przez aktywności, które sprawiają ci radość, rozwijanie pasji, hobby.
5. Stosuj techniki regulacji (oddychanie, odliczanie, ruch).
6. Dbaj o aktywność fizyczną– pomaga obniżyć poziom stresu.
7. Nie rozpamiętuj – zdystansuj się do błędów przeszłości i nie snuj czarnych wizji.
8. Pracuj nad zmianą nastawienia: Staraj się nie obwiniać innych za swoje emocje, a zamiast tego skup się na tym, jak możesz zmienić swoją reakcję.
9. Unikaj używek: alkohol czy inne używki to krótkotrwałe rozwiązania, które pogłębiają frustrację
10. Szukaj wsparcia – rozmawiaj o uczuciach z bliskimi lub specjalistami

Jeśli czujesz, że utknęłaś w sytuacji, która wywołuje w Tobie silne emocje, nie obawiaj się skorzystać z pomocy psychologa. Nie oceniaj swojej trudności jako nieistotnej czy mało ważnej. Teraz w poradnia-online. com możesz uzyskać wsparcie przez Internet niezależnie od tego, gdzie jesteś.